Home Eindresultaten labs 2020

Eindresultaten labs 2020

Tijdens de ontdekkingsreis in 2020 hebben de lab-deelnemers hun rugzak gevuld met nieuwe kennis, tools en instrumenten om participatie succesvol toe te passen in de eigen werkomgeving. Naast dit individueel leerproces, is er in elk lab collectief samengewerkt om de opgedane kennis en inzichten verder vorm te geven. Ieder lab kwam tot een gezamenlijk eindproduct om kennisdeling te bevorderen. Dit zijn stuk voor stuk interessante resultaten boordevol inspiratie. Bekijk ze hier en gebruik ze in de eigen praktijk.

(Ontwerp en opmaak door Lars Eckardt van Sitback)

PARTICIPATIEF WAARDEREN BOUWPLAAT


Participatief waarderen: hoe kun je dat aanpakken?

Ben je van plan om een participatief waarderingstraject op te starten? Deze bouwplaat bevat bouwstenen voor zo’n traject. Het is een handig uitgangspunt voor erfgoedprofessionals om te komen tot een aanpak en een projectplan om participatief te bepalen wat erfgoed is en hoe erfgoed bewaard, behouden, gepresenteerd en gebruikt kan worden. Het zet vragen op een rijtje om je aan het denken te zetten. Het bedenken van de antwoorden brengt je verder in de manier om het aan te pakken en te faseren.

Waarderen van cultureel erfgoed is een proces dat de kern vormt van de besluitvorming rondom tal van erfgoedvraagstukken. Het is de basis voor duurzaam erfgoedbeleid in de verschillende erfgoeddomeinen. Die van gebouwen, landschappen, archeologische vindplaatsen en collecties.

Erfgoed maken we samen. Erfgoed is van, voor en door ons allemaal. Participatief waarderen is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Bij collectiebeheer speelt participatief waarderen een rol in het verzamel- en collectiebeleid. Om een omgevingsvisie op te zetten, worden burgers betrokken bij het bepalen van de kernwaarden: de karakteristieken, kwaliteiten en DNA van een gebied.

Er is niet één manier om samen met burgers, erfgoedgemeenschappen en de samenleving erfgoed te waarderen. De ideale route bestaat niet. Het is tijd- en plaatsgebonden en het is bovenal maatwerk. Toch zijn er belangrijke elementen die in elk participatief waarderingstraject terugkomen en er zijn verschillende fases in te onderscheiden. Na een dialoog, het verzamelen en inventariseren van afwegingen en argumenten kom je samen tot keuzes en besluiten over erfgoed. Vervolgens ga je verder met het publiceren en communiceren over je proces en de te maken keuzes. Daarna kun je je initiatief evalueren. De kunst is om op zoek te gaan naar je eigen bouwstijl, binnen de geschetste vragen en kaders om te komen tot je eigen architectuur en bouwsel.

Hoe kun je deze bouwplaat gebruiken?

Er zijn twee PDF versies. De eerste PDF bevat een formulier met drie kolommen met Waarom-Wie-Hoe-vragen die je aan het denken kunnen zetten en die je verder brengen in het formuleren van je aanpak en fasering. De vragen gaan over de doelen en de meerwaarde van een participatietraject, de participanten, de communicatie, vorm, tools en een vervolg. Het bevat ook een aantal tips en suggesties.

De tweede is een leeg formulier met dezelfde drie kolommen, die je in A3 kunt afdrukken om handmatig je bevindingen op in te vullen en om post-its op aan te brengen. Je hoeft niet per se alle vragen te beantwoorden. De vragen zijn bedoeld om je aan het denken te zetten, te verwijzen naar bestaande literatuur, tools en webpagina’s en om je verder te brengen in je opbouwproces. Het traject dat je gaat afleggen zal een iteratief proces zijn. Soms moet je teruggrijpen op eerdere punten en sommige zaken lopen de hele tijd ‘mee’. Dit kun je alleen doen maar het liefst met andere collega’s of samenwerkingspartners. Zoek participanten binnen en buiten de organisatie. Hou bij het lezen en toepassen van de bouwplaat allereerst de participatiematrix van FARO België in gedachten. Die kan een belangrijk uitgangspunt vormen bij de rollen en werkvormen.

Daarnaast bevat deze leeslijst allerlei voorbeelden, publicaties en tools m.b.t. erfgoedparticipatie en participatief waarderen. De bedoeling is dat deze middelen naast de bouwplaat worden gebruikt om de uitwerking van je project inhoudelijk te voeden en concreter te maken.

Participatief Waarderen Bouwplaat met vragen (PDF)
Participatief Waarderen Bouwplaat lege template (PDF)


VAN ERFGOED CENTRAAL NAAR MENS CENTRAAL: DE BURGER ALS EXPERT (A3 POSTER)

‘De participatie-trein’ is een aanzet tot een spoorboekje, ontwikkeld in het kader van het erfgoedparticipatie-lab De Burger als Expert. In dit lab zijn wij als erfgoedprofessionals samengekomen voor een zoektocht naar manieren om burgers bij onze praktijk te betrekken. We zijn afkomstig uit diverse erfgoed domeinen en typen organisaties en hebben daarin verschillende rollen. Maar allemaal erkennen we de waarde van nieuwe niet- professionele perspectieven op erfgoed en de noodzaak van de inbreng van burgers om erfgoed levend en maatschappelijk relevant te houden.

Veel overblijfselen uit het verleden zijn gestold in materie, maar de wereld is altijd in beweging en daarmee veranderen de rol en betekenis van erfgoed voortdurend. Erfgoedprofessionals dragen zorg voor een levendige wisselwerking tussen het erfgoed, de maatschappelijke realiteit en de toekomst. Deze wisselwerking kan worden gerealiseerd met participatietrajecten en projecten. De term ‘participatie’ slaat op meerdere partijen. Burgers worden betrokken bij historisch erfgoed en het erfgoed en zijn professionals worden betrokken bij actuele maatschappelijke ontwikkelingen en de toekomst. Het gaat om een uitwisseling van perspectieven en ongelijksoortige maar gelijkwaardige vormen van kennis waardoor alle partijen de kans hebben om zich te ontwikkelen, te groeien.

‘De participatie-trein’’ is allesbehalve volledig. Wel biedt hij collega’s en samenwerkingspartners die een verschuiving in hun praktijk willen realiseren inzicht in de belangrijkste trajecten en stations op de reis van A naar B – dat wil zeggen van een praktijk waar alles om het erfgoed draait naar een waar de mens centraal staat. Natuurlijk bestaat er niet één enkele manier om participatief te werken. Met ons eindproduct willen wij lab-deelnemers in de eerste plaats anderen aansporen om te denken – en te doen. Het is een reis om participatie meer en meer in onze praktijk op te nemen en de mens centraal te stellen in de praktijk, laat je niet ontmoedigen en ga gewoon aan de slag.

Hoe kun je de poster gebruiken?

Hang de poster op kantoor waar je collega’s het kunnen lezen, maak er gebruik van in meetings met collega’s of gebruik het  als inspiratie voor je eigen projecten en initiatieven.

Poster - Van erfgoed centraal naar mens centraal: De burger als expert (a3 poster pdf)

 

ERFGOED VAN, VOOR EN DOOR IEDEREEN: EEN ONTDEKKINGSTOCHT IN DE PRAKTIJK


Erfgoed is van en voor ons allemaal. Deze poster is een verzameling van persoonlijke perspectieven en reflecties van de deelnemers van de erfgoedparticipatie-lab met thema participatie en inclusie. In dit lab kwam er een groep erfgoedprofessionals (werkzaam bij verschillende typen organisaties en bezig met diverse erfgoed-domeinen) samen om ervaringen en kennis uit te wisselen. Het leren rond dit thema is nooit af. De wereld en de samenleving verandert en zo moet de praktijk blijven veranderen. Door het delen van deze inzichten en prikkelende vragen, worden jullie uitgenodigd om over je eigen praktijk te reflecteren en verder met een eigen zoektocht rond het thema te gaan. Wat is participatie, wat verstaan we onder inclusie? Waarom is participatie en inclusie een belangrijk thema?

Hoe kun je de poster gebruiken?

Hang de poster op kantoor waar je collega’s het kunnen lezen, maak er gebruik van in meetings met collega’s of gebruik het  als inspiratie voor je eigen projecten en initiatieven. 

Poster - Van erfgoed centraal naar mens centraal: De burger als expert (a3 poster pdf)


SCHATKAARTEN: INZICHTEN VOOR ERFGOEDPARTICIPATIE – IDENTITEIT EN RUIMTELIJKE KWALITEIT  

Hoe maken we toekomstvisies met en door de samenleving? Hoe kunnen kennis en de inzichten van bewoners en gebiedsgebruikers helpen bij de verbetering van de leefomgeving en vraagstukken rond bijvoorbeeld stadsvernieuwing? Wie bepaalt wat de ‘kernkwaliteiten’ van een plek zijn? Hoe gaan we om met meerdere identiteiten en demografische veranderingen?

In het erfgoedparticipatie-lab Identiteit en Ruimtelijke Kwaliteit is een groep erfgoedprofessionals aan de slag gegaan om de antwoorden voor deze vragen te onderzoeken. Deze kaarten zijn bedoeld om andere erfgoedprofessionals (en andere mensen bezig met erfgoedparticipatie) aan het denken te zetten en te inspireren. De kaarten reflecteren de inzichten en praktijkvoorbeelden van de deelnemers van het lab.  Het leren gaat door, het is nooit af. De groep nodigt je uit om je eigen zoektocht te beginnen of verder over je werk te reflecteren.  

Hoe kun je deze kaarten gebruiken?

Sta je aan het begin van een nieuw project? Loop je vast in een traject? Zoek je verder tips, tools, ideeën voor je initiatief? Pak een kaart om je te laten inspireren!   Er zitten extra kaarten in zodat je je eigen inzichten en tips kunt toevoegen.    

Inzichten voor erfgoedparticipatie - identiteit en ruimtelijke kwaliteit