Implementatielab participatie in het omgevingsprogramma
Hoe geef je de uitgangspunten van het Verdrag van Faro een plek in je omgevingsprogramma?
Door kennis, waarden en perspectieven uit de samenleving een volwaardige plek te geven in beleid en uitvoering.
Dat vraagt om participatie die verder gaat dan het ophalen van input, en die helpt om verschillende perspectieven te vertalen naar keuzes.
Alle informatie op een rij
Dit is alles wat je moet weten over deze erfgoedlabs.
- Startdatum
- 4 juni 2026
- Kosten
- Dankzij een subsidie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed kunnen we de labs gratis aanbieden, bij te laat afmelden of no show wordt een bedrag van €750,00 in rekening gebracht.
- Doelgroepen
-
- Medewerkers erfgoedhuizen en steunpunten
- Zelfstandigen die (participatie)opdrachten uitvoeren voor gemeenten en provincies
- Medewerker gemeente, rijk of provincie
- Cursustype
- Op locatie
- Momenten
-
tot uurOp locatie te Alpen aan den Rijntot uurOp locatie te Amersfoort
Andere vragen?
Wij beantwoorden ze graag! Als je twijfelt, kunnen we je ook helpen met het kiezen van een cursus die bij jou past.
Waarom dit implementatielab?
Omgevingsprogramma’s vragen om meer dan inhoudelijke keuzes alleen. Ze vragen om afwegingen die maatschappelijk relevant en gedragen zijn.
Met de aankomende implementatie van het Verdrag van Faro door de Nederlandse overheid wordt deze opgave nog urgenter. Het bredere erfgoedbegrip en de rol van (erfgoed)gemeenschappen krijgen daarmee een duidelijkere plek in beleid en uitvoering.
Het Verdrag van Faro benadrukt het belang van:
- de kennis en waarden van inwoners
- actieve betrokkenheid van erfgoedgemeenschappen
- en samenwerking tussen overheid en samenleving
Dat vraagt om participatie die verder gaat dan het ophalen van input: participatie die recht doet aan verschillende perspectieven en die doorwerkt in keuzes in beleid en uitvoering.
Wat speelt er in de praktijk?
Veel professionals zijn al bezig met participatie, maar lopen tegen vragen aan zoals:
- Hoe bereik je een bredere groep dan de ‘usual suspects’?
- Hoe maak je ruimte voor hun kennis en waarden?
- Wat doe je met input die niet past binnen beleid of instrumentarium?
- Hoe maak je van verschillende perspectieven één samenhangend geheel?
- Op welk moment in het proces betrek je wie?
Waar werk je aan?
In dit lab leer hoe je participatie op zo’n manier organiseert, dat het daadwerkelijk bijdraagt aan je omgevigsprogramma.
In twee dagen werk je stap voor stap aan je aanpak:
- Je bepaalt wie je betrekt, wanneer en met welk doel
- Je leert hoe je kennis en waarden van inwoners ophaalt
- Je kiest welke participatiemethoden passen bij jouw situatie
- Je vertaalt input naar keuzes in beleid en uitvoering
Je werkt met je eigen casus, zodat alles direct toepasbaar is.
Wat levert het je op?
Na afloop heb je:
- een concreet plan van aanpak voor participatie
- inzicht in wie je wanneer en hoe betrekt
- handvatten om kennis en waarden van inwoners te verwerken in beleid
- ervaring met participatiemethoden die verder gaan dan inspraak
- manieren om om te gaan met spanningen en tegenstrijdige input
Je gaat naar huis met een aanpak die past bij jouw praktijk.
Programma
Dag 1: Doel en meerwaarde van participatie
De eerste dag staat in het teken van wie je betrekt en waarom. Je krijgt een overzicht van wat erfgoedparticipatie binnen het omgevingsprogramma vraagt en mogelijk maakt. Daarbij is er aandacht voor de rol van zowel interne als externe participatie in het licht van het Verdrag van Faro, en voor het belang van een doordachte aanpak: wie betrek je in welke fase, en met welk doel?
Je ziet hoe dit er in de praktijk uitziet. Zo laat Idwer Boersma (Beleidsmedewerker Erfgoed Gemeente Alphen aan den Rijn) zien hoe zij investeren in relatieopbouw met een bredere groep betrokkenen. Niet alleen binnen het erfgoeddomein, maar juist ook daarbuiten. Deze aanpak levert een rijker en meerstemmig beeld op.
Daarnaast deelt Sabrina Lindemann (Oprichter I am Binck, Den Haag/Urban catalyzer) haar ervaringen over de de Binckhorst, waar de community zelf haar kernwaarden formuleerde. De gemeente heeft deze omarmd en een plek gegeven in beleid. Nu het gebied is gegroeid en er duizenden bewoners zijn bijgekomen, rijst de vraag: zijn die waarden intussen veranderd? En hoe werk je als gemeente samen met gemeenschappen?
Gedurende de dag maak je steeds de vertaalslag naar je eigen praktijk. Je verkent onder andere:
- wie relevante stakeholders zijn
- wanneer je hen betrekt
- wat je per fase wilt ophalen
- en hoe je omgaat met verschillende perspectieven
Je start met een stakeholderanalyse en de eerste opzet van je participatieaanpak.
Dag 2: Methodes kiezen en toepassen
Op de tweede dag staat de vraag centraal: hoe organiseer je participatie die werkt?
Je krijgt onder andere een praktijkvoorbeeld van Peter Zwemer (Adviseur Monumenten & Landschap bij Erfgoed Zeeland) en ziet hoe participatie concreet wordt vormgegeven in de praktijk.
Daarnaast maak je kennis met verschillende participatieve methoden, zoals Deep Democracy en gebiedsopstellingen. Daarbij staat de vraag centraal: wanneer kies je welke aanpak, en waarom?
In het tweede deel van de dag werk je verder aan je eigen casus. Je scherpt je aanpak aan, toetst keuzes en wisselt ervaringen uit met andere deelnemers.
Voor wie?
Dit implementatielab is bedoeld voor:
- erfgoedambtenaren bij gemeenten en provincies
- medewerkers van erfgoedhuizen en steunpunten
- zelfstandig adviseurs die werken aan participatie- en erfgoedvraagstukken
Voorwaarde voor deelname is dat je een concrete casus uit je eigen praktijk meebrengt.
Een andere voorwaarde is dat je basiskennis hebt over erfgoedparticipatie. Nog niet alle basiskennis paraat? Geen probleem. Met onze voorbereidende leestips kom je goed voorbereid naar de eerste dag.
Bonus: ondersteuning na afloop
Na het implementatielab stopt het niet. Juist bij het toepassen in de praktijk ontstaan vaak nieuwe vragen.
Daarom bieden we deelnemers die het lab hebben gevolgd én het huiswerk hebben gemaakt:
- een voucher voor 1 à 2 coachingsessies met een expert
(in te zetten binnen 6 maanden) - een inloopbijeenkomst met denktank na 2/3 maanden
Zo krijg je de ruimte om je aanpak te toetsen in je eigen praktijk.
Klaar om participatie echt te laten werken?
Van het ophalen van input, naar het maken van gedragen keuzes in je omgevingsprogramma.
