Implementatielab Samenwerken met sociaal domein
Erfgoed speelt een belangrijke rol in de maatschappij, maar kan nog beter ingezet worden als hulpbron in het sociaal domein. Denk aan de verbinding van erfgoed met thema's als sociale cohesie, integratie, emancipatie, eenzaamheid en mentale gezondheid. In dit lab werken we aan het smeden en onderhouden van partnerschappen om erfgoed beter te kunnen inzetten bij sociaalmaatschappelijke opgaven. Erfgoed kan meer zijn dan alleen de plek, het kan ook de tool zijn om sociaal-maatschappelijke doelen te bereiken.
Alle informatie op een rij
Dit is alles wat je moet weten over deze erfgoedlabs.
- Startdatum
- 5 november 2026
- Kosten
- Dankzij een subsidie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed kunnen we de labs gratis aanbieden, bij te laat afmelden of no show wordt een bedrag van €750,00 in rekening gebracht.
- Doelgroepen
-
- Zelfstandigen die (participatie)opdrachten uitvoeren voor gemeenten en provincies
- Medewerker gemeente, rijk of provincie
- Cursustype
- Op locatie
- Momenten
-
tot uurOp locatie in Zwolletot uurOp locatie in Rotterdam
Andere vragen?
Wij beantwoorden ze graag! Als je twijfelt, kunnen we je ook helpen met het kiezen van een cursus die bij jou past.
Wat is het sociaal domein?
Het sociaal domein is een begrip dat veel gebruikt wordt, maar niet heel precies gedefinieerd is. In de basis gaat het om het organiseren van zorg en ondersteuning rond de burger vanuit een integrale werkwijze. Dit gebeurt op vier kerngebieden:
- Bestaanszekerheid
- Wonen en leven
- Veilig en gezond opgroeien
- Meedoen
Binnen de gemeente gaat het meestal om collega’s die zich bezighouden met de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en Participatiewet. In dit lab leer je om vanuit het erfgoedbeleidsveld bij te dragen aan maatschappelijke doelen zoals welzijn, participatie en preventie.
Wat speelt er in de praktijk?
Erfgoed wordt op dit moment nog niet gezien als logische samenwerkingspartner op andere domeinen. Daarom gaat het lab in op vragen als:
- Hoe bereik je je collega’s van het sociale domein die niet met erfgoed bezig zijn?
- Hoe zorg je ervoor dat zij de erfgoedambtenaar ook op hun netvlies krijgen, zodat er onderlinge kruisbestuiving plaatsvindt?
- Waar vind je goede samenwerkingspartners om erfgoed te laten bijdragen aan sociaal-maatschappelijke opgaven?
- Welke concrete handvatten zijn er om de samenwerking met deze partijen te versterken?
Wat komt er aan bod tijdens het lab?
Tijdens het lab komen de volgende onderwerpen aan bod:
- De meerwaarde van een goede verbinding tussen erfgoed en het sociaal domein.
- Hoe breng je een betere verbinding tussen erfgoed en het sociaal domein tot stand?
- Wat heeft erfgoed te bieden? Erfgoed als logische gesprekspartner voor collega’s uit het sociaal domein.
- Welke erfgoedcategorieën kun je koppelen aan bepaalde sociaalmaatschappelijke vraagstukken?
- Netwerken binnen en buiten de gemeente.
- Verschillen tussen het sociaal domein in de stad en op het platteland.
Waar werk je aan?
Je brengt een eigen casus in vanuit je eigen werkpraktijk. Hier ga je tijdens het implementatielab mee aan de slag om tot een plan van aanpak te komen. Zo krijg je grip op je proces. Je leert de taal van het sociaal domein spreken en ontwikkelt een open houding naar de uitdagingen en beleidsvragen van je collega’s. Daardoor leer je hoe jij vanuit erfgoed aan hun werkpraktijk kunt bijdragen.
Wat levert het je op?
Na afloop heb je je deskundigheid op het gebied van het sociaal domein vanuit je eigen discipline aangescherpt. Ook heb je je gereedschapskist uitgebreid met tools die je in kunt zetten om mensen beter in de samenleving mee te laten doen. Je hebt handvatten gekregen om tot een betere samenwerking te komen met je collega’s in het sociaal domein.
Programma
Dag 1: Op zoek naar wederkerigheid
Tijdens de eerste dag leer je het werkveld en de taal van het sociaal domein kennen. Je gaat op zoek naar de haakjes tussen het erfgoedveld en beleidsvelden zoals welzijn, jeugdwerk, wonen en leven en integratie. Het lab vindt plaats in het ANNO Museum in Zwolle. We beginnen de ochtend met de collega’s van Team Erfgoed en het sociaal domein van de gemeente Zwolle. Zij vertellen over de samenwerking binnen de gemeente en waar kansen liggen om erfgoed te verbinden aan sociaalmaatschappelijke opgaven.
Voorbeelden die aan bod komen:
Het project Recovery on the Battlefield (ROTB)
In dit project komen archeologie en veteranen met PTTS samen. De veteranen sluiten aan bij militair-archeologisch onderzoeken, zoals de opgravingen naar de Slag van Ane (1227). Je leert wat de kracht van deze aanpak is en hoe archeologen van militairen kunnen leren. Ook krijg je inzicht in hoe de archeologie helpt bij het herstel en re-integratie van veteranen met PTSS.
Het Hunebedcentrum in Borger
Het centrum werkt met vrijwilligers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Zo is samen met Wedeka een leer-werkbedrijf gevormd waar uitkeringsgerechtigden uit de gemeenten Borger-Odoorn, Veendam en Stadskanaal, ervaring opdoen in het Hunebedcentrum. Je leert meer over hoe je zo’n geslaagde samenwerking tussen een gemeente en een erfgoedorganisatie opzet.
Dag 2: Sociaal domein binnen een stedelijke context
Tijdens de tweede dag ligt de focus vooral op de stedelijke context van het sociaal domein en de mogelijkheden voor het erfgoedveld. Het lab vindt plaats bij Aktiegroep het Oude Westen in Rotterdam. Dit initiatief staat ingeschreven bij het Netwerk Immaterieel Erfgoed Nederland vanwege hun al meer dan vijftig jaar durende inzet voor bewonersinitiatieven en leefbaarheid in de Rotterdamse wijk.
Voorbeelden die aan bod komen:
Aktiegroep het Oude Westen
Je verdiept je in het werk en de projecten van de Aktiegroep. Aan de hand van enkele projecten krijg je inzicht in hoe (immaterieel) erfgoed onderdeel uitmaakt van hun sociaal-maatschappelijke activiteiten in de buurt. Je krijgt handvatten om een brug te slaan tussen het erfgoedveld en het sociaal domein, ook op het gebied van het vinden van een gemeenschappelijke taal en doelen.
De stad Groningen
In 2024 stelde Groningen Ivan Nio aan als sociaal bouwmeester. Hij heeft de opdracht om het fysieke domein en het sociale domein te verbinden binnen de gemeentelijke organisatie. Vanuit zijn achtergrond in sociale en stedenbouwkundige vraagstukken (met name in stadsvernieuwingsgebieden zoals Westelijke Tuinsteden in Amsterdam en Wederopbouwwijken in Zaandam) brengt hij verdieping aan in dit onderwerp. Je leert hoe je vanuit het erfgoedveld kennis brengt om de leefbaarheid in wijken of dorpen te verbeteren en hoe je die bruggen tussen het fysieke en sociale domein in de praktijk tot stand brengt.
Voor wie?
Dit implementatielab is bedoeld voor:
- erfgoedambtenaren bij gemeenten en provincies
- medewerkers van erfgoedhuizen en steunpunten
- zelfstandig adviseurs die werken aan participatie- en erfgoedvraagstukken
Voorwaarde voor deelname is dat je een concrete casus uit je eigen praktijk meebrengt.
Een andere voorwaarde is dat je basiskennis hebt over erfgoedparticipatie. Nog niet alle basiskennis paraat? Geen probleem. Met onze voorbereidende leestips kom je goed voorbereid naar de eerste dag.
Bonus: ondersteuning na afloop
Na het implementatielab stopt het niet. Juist bij het toepassen in de praktijk ontstaan vaak nieuwe vragen.
Daarom bieden we deelnemers die het lab hebben gevolgd én het huiswerk hebben gemaakt:
- een voucher voor 1 à 2 coachingsessies met een expert
- (in te zetten binnen 6 maanden)
- een digitale intervisiebijeenkomst met denktank na 2/3 maanden met ondersteuning van experts.
- Zo krijg je de ruimte om je aanpak te toetsen in je eigen praktijk.
